Haftanın Anketi
  • Tatilinizi nerede geçireceksiniz?
  • Antalya
  • Marmaris
  • Bodrum
  • Çeşme
  • Kuşadası
  • Fethiye
Gazete 1. Sayfaları
Gündem
28-01-2010 15:50
Köşe yazarımız Alaattin BAŞODA Profesyonel Turist rehberliğine farklı bir bakış açısı getiriyor.``Rehber bir ufuk insanı, rehberlik ise bir ufuk mesleğidir. Rehber, geçmişle gelecek arasında bir köprü; rehberlik ise değerleri koruma ve aktarma sanatıdır. Sözü Mevlana’nın bir sözüyle noktalamak istiyorum: “Dünle birlikte gitti,cancağızım ne varsa düne ait. Şimdi yeni şeyler söylemek lazım”.

İnsan olarak her zaman şikâyet etmemiz, memnun kalmamamız, her konuda söyleyecek bir şeylerimizin olması ki bunların da genellikle “olumsuz” olması, çözümden çok soruna kilitlenmemiz… Bir telaş, bir koşturmaca, bir gerginliktir tutturmuş gidiyoruz. Turizm eğitim sorunları, mesleki sorunlar, ekonomiyle ilgili sorunlar… Sorun sorun sorun… Bu konuda P.Senge’nin bir sözü aklıma geldi: “Bugünün sorunları dünün çözümlerinden kaynaklanır”. Sorunlarla uğraşmaktan mesleğin gerektirdiklerini ifa etmeye ve olumlu taraflarını müşahede etmeye zaman bulamıyoruz. Bu yüzden bu yazımda sorunlardan değil bir ufuk mesleği olarak nitelendirdiğim Profesyonel Turist Rehberliği’nin bir nebze de olsa güzelliklerinden bahsetmeye çalışacağım. 

Çoğu kitapta rehberliğin tarihçesi olarak verilen bölümlerde, rehberlik mesleğinin şu veya bu olayla ortaya çıktığı belirtilmektedir. Rehberliği icra eden ilk rehber veya rehberler (Mısırlı Rahipler) diye isimler de verilir. Bu bilgilere karşı değilim, bunlar yazılı kayıtlara geçen bilgilerdir. Fakat rehberliğin ilk insanla birlikte ortaya çıktığı düşünülebilir. Böylelikle rehberlik tarihini daha da ötelere götürmüş oluruz. İlk insanla ortaya çıkması, rehberliğin insanlık tarihi açısından önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Tarihte büyük insanların çoğunun birer rehber olduğunu da görmekteyiz. Bu bakımdan rehberliğin, “Liderlik” ile iç içe bir kavram olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Evet, rehber bir liderdir. Grubu peşinden sürükleyebilme, onları etkileyebilme vasıflarına sahiptir. Ayrıca lider rehberler şu kritere daha çok bağlıdırlar: “Akıllı liderler toplumun temel yapısını ve değerlerini zaafa uğratmaktan kaçınmalıdır. Zira bu türlü davranışlar önce toplumu, sonra da devleti zaafa ve yıkıma götürür.” J.G.Seume. Rehber bir kültür elçisidir. Kültürünü korur, değerlerine (maddi ve manevi) sahip çıkar. Bu yönüyle rehber, Sürdürülebilir Turizm’e destek veren önemli bir şahsiyettir. Rehber değerlerin bekçisi; rehberlik ise değerleri gelecek nesillere aktarma kanalıdır.
 
Daha da derine inersek, her bireyin kendine göre bir dünyası vardır. Wortman’a göre, kişinin dünyasında olup biten her şey (Zihinsel, Fiziksel, Çevresel), hayat tarzını belirlemektedir. Hayat tarzı da bireyin eğilimlerini; eğilimler de tercihlerini ortaya koymaktadır. Tercihler de bireyin yaşam tatmini düzeyini etkilemektedir. Yaşam tatmini de “bireyin insan kaynakları verimliliğini” etkilemektedir. Bu bilgiler ışığında, Rehberliğin belirli kişilik özellikleri üzerine inşa edildiği söylenebilir. Eysenck, kişilik kuramında, kişilik farklılıklarından birinin de dışadönüklük olduğunu dile getirmiştir. Costa ve McCrae’ye göre dışadönük bireyler, dış dünyaya açık, insanlara karışmaktan hoşlanan, iletişimi kuvvetli, enerjik, sinerjik, kendini rahatlıkla ifade edebilen, dikkat çeken, yönlendiren ve yöneten bireylerdir. İşte bu bireylerden biri de rehberdir. Rehber ayrıca, dürüst, adaletli, sözünde duran, olgun, ahlaklı ve samimi bir bireydir. “Erdemi öğretmemek, öğrenmemek, adaletle karşılaşıldığında onu benimsememek ve iyi olmayanı değiştirememek; işte benim kaygılarım” diyen Konfüçyüs, bu sözüyle erdemin, adaletin ve değişimin önemini vurgulamaktadır. Bunlar rehberin, boynundan hiçbir zaman çıkaramayacağı kolyeler olmalıdır.
 
Başka bir açıdan bakıldığında, rehberin sahip olduğu beceriler de önemlidir. Bu becerileri geniş bir yelpazede sunmak mümkündür: kişilerarası iletişim becerileri (dakiklik, nezaket, sıcakkanlılık, ilgi, etkili konuşma, topluluk önünde konuşma vb.), ikna, yönlendirebilme, koordinasyon, kontrol, zaman-stres-çatışma-grup yönetimi ve takım çalışması gibi beceriler. Kimi zaman şoför, muavin, psikolog, öğretmen, arkeolog, cankurtaran, arkadaş, gurme; kimi zaman da bir tarihçi, coğrafyacı, felsefeci, fizikçi, kimyacı ve botanikçi. İnsan ve grup psikolojisinden anlayan rehber, grup üyelerinin özelliklerini (kişiliği, kültürü, inançları, vb.) dikkate alıp, onları rencide etmeyecek şekilde yapıcı davranışlar sergiler. Bu bağlamda değişik kültürleri tanıyan ve değişik insan tipleriyle birlikte olan rehberin “İnsanı Anlama Sanatı”nı icra ettiği söylenebilir. “Bir lisan bir insandır” sözü dilin önemini vurgulayan bir sözdür. Rehberlerin yabancı dile hâkimiyeti, öğrendiği dilin kültürünü, insanını ve düşünce tarzını tanımasına olanak sağlayarak dünyaya açılmasına imkân vermektedir. Böylelikle dünyadaki gelişmeleri takip edip kendilerini geliştirebilmektedirler. Bu özelliği ile rehberlik, yeniliğe-değişime-bilgiye-yeni kültürlere ulaşabilme aracı ve hayata değişik açılardan bakmayı sağlayan bir mercektir. Rehber, sanatın ve sanatçının yanındadır. Bunun nedenini birkaç örnekle izah edebilirim; rehber grubu bir çömlekçiye götürür, gezdirir (Çömlek sanatını ve sanatçıyı anlatır); gruba bir heykeli anlatır (Heykeltıraşı ve heykeltıraşlığı anlatır); bir camiye götürür gezdirir (Mimarı ve Mimarlığı Anlatır; Süsleme Sanatlarını anlatır; Taş-Ahşap-Mermer İşçiliği Sanatlarını Anlatır…). Rehber, turizm işletmelerinin “Göz Bebeği”dir. Konaklama İşletmeleri-Seyahat İşletmeleri ve Tur Operatörleri-Yiyecek İçecek İşletmeleri-Hediyelik Eşya İşletmeleri hakkında bilgilere sahiptir.
 
Rehberliğe bir diğer yaklaşım da psikolojik yaklaşımdır. İnsanlar rehberlerle keşfediyor, öğreniyor, gezip eğleniyor, dinleniyor, macera-heyecan yaşıyor. Rehberle yeni yerleri keşfetmek, görmek; yeni kültürler yeni medeniyetler tanımak; yeni dillerle karşılaşmak, tarihten kalanları görüp insanlık tarihiyle ilgili bilgi sahibi olmak, doğanın insana sunduğu harikaları görmek vb., rehberliği “tarihe ve doğaya tanıklık yapanların” mesleği haline getirmiştir. Rehber grup üyeleri için bir “kalkan”dır. Rehber, grubun “güvende oldukları hissini” verir. O bakımdan grup üyeleri serbestçe gezebilmekte ve dinlenebilmektedirler. Rehber, grubuna güvenli bir ortam sunar. Gezip görülecek yerleri ve değerleri, uygun, açık, anlaşılır, doğru, uygun kanallarla ve anlamlı bir şekilde paketleyip grup üyelerine sunar. Bu yönüyle rehber, grup psikolojisine ve sosyal psikolojiye de hâkimdir. Rehber, sadece kendini doyurmakla uğraşmaz, hizmet ettiği bireyleri de doyurur. Bunu çeşitli yollarla yerine getirebilir; onlara doğru bilgileri aktararak, onların ihtiyaç ve isteklerine cevap vererek, onları memnun ederek, koruyup kollayarak… Rehber, gezdirdiği kişilerin hayal ve düşünce güçlerini de geliştirir, ötelere açılmalarını sağlar. Buna da örnek olarak; Süleymaniye Camii (Camii’nin ince ayrıntılarını [is odası] verirken kişileri düşünmeye sevk ediyor); Kapadokya Devrent Vadisi (Doğanın sunduğu güzellikleri [Peribacaları] bir şekle benzeterek hayal güçlerini geliştiriyor); Zeus Tapınağı (Uzun, kalın ve tonlarca ağırlıktaki sütunların o devirlerde nasıl yüksek yapıldığını anlatarak insanların imkânsızı nasıl başardıkları ve sayısal değerleri (fizik, matematik) nasıl kullandıkları ile ilgili düşündürüyor). 
 
Sonuç olarak, rehber bir ufuk insanı, rehberlik ise bir ufuk mesleğidir. Rehber, geçmişle gelecek arasında bir köprü; rehberlik ise değerleri koruma ve aktarma sanatıdır. Sözü Mevlana’nın bir sözüyle noktalamak istiyorum: “Dünle birlikte gitti, cancağızım ne varsa düne ait. Şimdi yeni şeyler söylemek lazım”.                       
 
Rehberlik Mesleğini Düşünen Öğrenci Arkadaşlara ve Mesleği İcra Eden Tüm Meslektaşlarıma Sevgi ve Saygılarımı Sunuyorum,
 
Alaattin BAŞODA
 
Profesyonel Turist Rehberi



Yorumlar Toplam 2 Yorum Yapılmış
kamıl duman / 09-02-2010 12:05
turıst rehberı
degerlı meslektasım oncelıkle yazdıklarınıza tamamen katılmakla bırlıkte ,turist rehberının sorunları hakkında bır kose yazısıda ele almanızı dılerım

serkan menket / 28-01-2010 16:15
turizm
alaattin bey e öncelikle bu yazısı için teşekkür ediyorum.turizm lisesinde okurken turist rehberi olmaya karar verdim.alaattin bey in bu yazısıyla beraber bu hedefim daha da pekişti.şu an turist rehberliği değil ama turizm işletmeciliği okuyorum.umarım turist rehberi olma hayalim bir gün gerçekleşir. teşekkürler...

Link Bankası