TÜRKİYE DENİZLERİNDEKİ ZEHİRLİ BALIK TÜRLERİ NELER ? NASIL ÖNLEM ALINMALI?

Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili benzersiz bir coğrafyaya sahip olsa da, deniz ekosistemimiz son yıllarda iklim krizi ve küresel ısınmanın da etkisiyle ciddi bir değişim sürecinden geçmektedir. Bu değişimin en belirgin sonuçlarından biri, özellikle Süveyş Kanalı üzerinden gelen ve "lesepsiyen" olarak adlandırılan Akdeniz dışı göçmen türlerin sularımızda hızla çoğalmasıdır.

Bu türlerin bir kısmı yalnızca yerli ekosistemi tehdit etmekle kalmıyor, aynı zamanda amatör ve profesyonel balıkçılar ile deniz severler için de doğrudan sağlık riskleri barındırıyor.

Sıcak denizleri tercih eden bu türler, Türkiye’nin özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarında, son yıllarda ise Marmara denizinde dahi kendilerine yaşam alanı bulmaktadır. Deniz sularının sıcaklık ortalamasının artması, zehirli ve dikenli bu balıkların üreme ve hayatta kalma şansını artırmaktadır. Kıyı ekosisteminde balıkçılık yapanlar veya kıyıdan denize giren tatilciler için bu durum, bilinçli olunması gereken yeni bir dönemi işaret eder.

Balon Balığı (Lagocephalus sceleratus): Kıyılarımızdaki en tehlikeli türlerin başında gelir. Bünyesinde barındırdığı güçlü tetrodotoksin zehri nedeniyle tüketilmesi ölümcül sonuçlar doğurabilir. Güçlü diş yapısıyla olta iğnelerini rahatlıkla kırabilen bu balığın eti kesinlikle yenmemelidir.

Aslan Balığı (Pterois volitans / miles): Gösteri görünümlü dikenleri, oldukça güçlü bir nörotoksin zehir taşır. Özellikle yüzgeç ışınlarında bulunan bu zehir, temas halinde şiddetli ağrı, şişlik ve bazı durumlarda alerjik şoklara yol açabilir.

Trakon Balığı (Trachinus draco): Kumlu diplerde saklanma eğilimi gösteren bu yerli tür, sırt yüzgecindeki ve solungaç kapaklarındaki zehir dikenleriyle bilinir. Üzerine basılması veya balıkçılar tarafından oltadan çıkarılırken fark edilmemesi durumunda acı veren zehrini salgılayabilir.

Fener Balığı ve İskorpit (Scorpaena porcus): Kayalık ve dip kesimlerde yaşayan iskorpit, kamufle olma yeteneği ve dikenli yapısıyla dikkat çeker. Eti oldukça lezzetli olmasına rağmen temizlenirken dikenlerindeki zehirli bezlerin büyük bir dikkatle uzaklaştırılması gerekir.

Deniz turizmi ve balıkçılık faaliyetlerinin güvenle sürdürülebilmesi adına bu türlerin özelliklerinin tanınması hayati önem taşır. Olta balıkçılığı sırasında yabancı veya bilinmeyen türlerle karşılaşıldığında çıplak elle temas etmekten kaçınılmalıdır. Olası bir diken batması veya temas durumunda ise vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerekmektedir. Denizlerimizin biyolojik çeşitliliğini korurken insan sağlığını tehdit eden bu unsurlara karşı bilinçli olmak, hem ekosistemi hem de kıyı güvenliğini korumanın en etkili yoludur.