"Türkiye turizm sektörü aynı anda iki zıt dinamiği yaşıyor. Bir yandan güçlü bir operasyonel bilgi birikimi, kriz yönetimi refleksi ve misafirperverlik kültürü ile ciddi bir beyin gücü üretiyor; diğer yandan bu yetişmiş insan kaynağının önemli bir bölümü yurt dışına yöneliyor. Bu durum sektörde yapısal bir yetenek açığı yaratırken, Türkiye’nin aslında küresel turizme insan kaynağı ihraç eden bir ülke haline gelmesine yol açıyor.

Türkiye Neden Güçlü Bir Turizm Beyin Gücü Üretiyor? 

İstanbul, Antalya, Bodrum ve İzmir gibi destinasyonlar, farklı segmentlerde yoğun ve karmaşık operasyonlar yürütülen pazarlardır. Bu pazarlarda çalışan yöneticiler;yüksek sezon baskısı altında büyük hacimli operasyon yönetmeyi, farklı milliyetlerden misafir profillerini aynı çatı altında idare etmeyi, kriz, dalgalı talep ve fiyat baskısı ortamında kârlılığı korumayı, kısıtlı bütçelerle yüksek hizmet standardı yaratmayı öğrenirler.Bu deneyim seti, Türk turizm profesyonellerini uluslararası pazarda son derece rekabetçi kılar. Özellikle resort operasyonu, her şey dahil sistem yönetimi ve yüksek dolulukta servis kalitesi sürdürebilme konularında Türkiye bir okul gibidir.

Peki Neden Bu Beyin Gücü Ülke Dışına Gidiyor? 

Sorun kapasite değil, koşullardır. Türkiye güçlü profesyoneller yetiştirir ancak onları uzun vadede elde tutmakta zorlanır.

Ücret ve yaşam standardı dengesizliği temel faktördür. Aynı pozisyondaki bir genel müdür, executive chef veya gelir yöneticisi Körfez ülkelerinde ya da Avrupa’da çok daha yüksek satın alma gücüne ulaşabilir.

Çalışma koşulları da belirleyicidir. Uzun sezonlar, yoğun tempo ve sınırlı iş yaşam dengesi, özellikle deneyimli yöneticileri daha sürdürülebilir pazarlara yöneltir.

Kariyer yapısı da etkiler. Uluslararası zincirlerin bölgesel roller, çoklu mülk sorumlulukları ve global rotasyon imkanları sunması, yerel pazardaki daha dar hiyerarşik yapı ile kıyaslandığında daha cazip görünür.

Sonuç olarak Türkiye turizmi, yetişmiş yöneticilerini Orta Doğu, Avrupa, Orta Asya ve Afrika’daki yeni yatırımlara gönderen bir yetenek kaynağına dönüşmüştür.

Türkiye İçin Asıl Risk Ne? 

Türkiye için risk yalnızca personel açığı değildir. Asıl risk, hizmet kalitesinin kurumsal hafızaya değil bireysel kahramanlığa dayanmasıdır. Deneyimli kadrolar ayrıldıkça operasyon bilgisi zayıflar, misafir deneyiminde dalgalanmalar başlar ve özellikle lüks segmentte marka algısı zarar görebilir.

Bu durum kişi başı harcamanın artmasını da zorlaştırır. Üst segment misafir, fiziksel üründen çok servis kalitesine para öder. Servis kalitesindeki küçük düşüşler bile fiyatlama gücünü aşağı çeker.

Aynı Zamanda Bir Fırsat mı? 

Evet. Türkiye aslında küresel turizm için bir yönetici ve uzman havuzu haline gelmiştir. Yurt dışında çalışan Türk yöneticiler;

uluslararası marka standartlarını öğrenir
global network geliştirir
farklı yatırımcı kültürleriyle çalışır
ileri gelir yönetimi ve dijital dağıtım uygulamalarına hakim olur

Bu bilgi birikimi doğru politikalarla geri çekilebilirse, tersine beyin göçü Türkiye turizmini bir üst lige taşıyabilir.

Tersine Beyin Göçü Nasıl Tetiklenir? 

Salt maaş artışı yeterli değildir. Üst düzey profesyonellerin dönüş kararını etkileyen unsurlar daha stratejiktir.

-Kurumsal yönetim kültürü ve profesyonel karar alma ortamı
-Net yetki tanımı ve performansa dayalı prim sistemleri
-Bölgesel ya da çoklu mülk sorumlulukları gibi ölçekli roller
-Uluslararası markalarla ortaklık yapılan projelerde görev alma imkanı
-Uzun vadeli kariyer yolu ve hisse ya da kâr paylaşımı modelleri

Türkiye’de geliştirilen branded residence projeleri, karma kullanım yatırımları ve lüks resort dönüşümleri, doğru yapılandırılırsa yurt dışındaki Türk yöneticiler için güçlü bir geri dönüş platformu olabilir.

Türkiye turizmde beyin kaybeden bir ülke olduğu kadar, aynı zamanda güçlü bir turizm beyin gücü üreten ve ihraç eden ülkedir. Mesele göçü tamamen durdurmak değil, bu küresel dolaşımı stratejik bir avantaja dönüştürmektir. Yurt dışındaki Türk turizm profesyonelleri doğru projeler, doğru yönetim anlayışı ve doğru teşviklerle yeniden sisteme entegre edilebilirse, Türkiye yalnızca yüksek turist sayısıyla değil, yüksek gelir kalitesi ve hizmet standardıyla da öne çıkabilir.

Mehmet Ferman Doğan"